TR|EN
Actual Content
Newsletter
Steelpro 2021
Çelik Köprü 2022
Casp 2022
EUROCORR
Çelik Yapılar Extra
Tevfik Seno Arda Lisesi
Publications > Çelik Yapılar
Sayı: 71 - Temmuz / Ağustos 2021

Teknik Makale




SÜRDÜRÜLEBİLİR MİMARİ


“Bir binanın ulaştığı sürdürülebilir mimari tasarım ve inşaat düzeyini değerlendirmeye yardımcı olmak için sürdürülebilirlik standartları olmalıdır. Bu, bireysel binaların, toplulukların ve altyapı projelerinin sürdürülebilirlik performansının değerlendirilmesi için bağımsız standartlardır.” Mimar Dilek Alp, Sürdürülebilirlik ekseninde mimari bakış açısını değerlendirdi.
Sürdürülebilirlik, hâlihazırda birçok sektöre sızmış olan bir moda kelimedir. Günümüzde inşaatın küresel enerji tüketimine önemli bir katkıda bulunmasıyla, sürdürülebilir mimarinin binaların ve şehirlerin nasıl inşa edildiği konusunda önde gelen bir düşünce haline gelmesi şaşırtıcı değil. 

 

Artık mimarlar, yalnızca biçim ve işlev açısından üstün bir tasarım oluşturma konusunda değil, aynı zamanda çevresel faktörleri hesaba katan bütünleşmiş çözümler bulabilme konusunda da zorlanmaktalar. Bu yüzden iyi bir mimar kendini bu bakış açısı ile de donatmak zorunda hissediyor. 

 

Bu kavramı daha iyi anlamak için sürdürülebilirliğin gerçekten ne anlama geldiğini tanımlamak önemlidir. Peki, o halde sürdürülebilir mimari nedir? Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu, sürdürülebilirliği, gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılama yeteneğinden ödün vermeden bugünün ihtiyaçlarını karşılayan kalkınma olarak tanımlamaktadır.

 

Bu karmaşık kavramı mimariye uygularken, olumsuz çevresel etkileri, enerji tüketimini ve insan kaynağı kullanımını en aza indirmeyi hedefleyerek sağlıklı yaşam ortamları yaratan tasarımı da içine dâhil etmeliyiz. Sürdürülebilir mimari bir binanın malzemelerine, yapım yöntemlerine, kaynak kullanımına ve genel olarak tasarımına yansır. Tasarım bina yaşam döngüsü boyunca sürdürülebilir çalışmayı da kolaylaştırmalıdır. İşlevsel ve estetik açıdan üstün olması gerekirken, mekânın uzun vadeli enerji ve kaynak verimliliği sağlama zihniyetiyle inşa edilmesi gerekir. Kısaca günümüz mimarları tasarım yaparken, 30 yıl öncesinin kriterleri artık yeterli gelmeyecektir. 

 

Benim en çok sevdiğim tanımlama ise yeşil mimari veya çevresel mimari olarak da adlandırılmasıdır. Çevresel faktörler, artık daha da fazlalaşan doğal afetler mimarları akıllı tasarımlar üretmeye ve mevcut teknolojileri kullanarak yapıların ekosisteme ve topluluklara en az zararlı etki yaratmasını sağlamaya zorluyor. İnşaat dünyasından değilseniz, bu kavramı anlamanız belki zor olabilir, bu nedenle bu aşamada bir örnek vermek gerekli olabilir. 

 

Evinizi inşa etmeniz için uygun olduğunu düşündüğünüz bir arsa hayal edin. Ancak sorun şu ki üzerine dikilmiş 100 ağaç var ve bu ağaçlar türünün son örneği. Sürdürülebilirlik gibi bir endişeniz yoksa muhtemelen yapacağınız şey, alanı temizlemek için tüm ağaçları kesmek ve evinizi inşa etmek için tüm bu keresteyi kullanmaktır; başka hiç kimsenin aynı tür ağaçları kullanma şansına sahip olup olmamasını umursamadan. Bu sürdürülebilir mimari düşüncenin tam tersidir. Sürdürülebilir mimari, çevresel faktörlerin dikkate alınması anlamına gelir. Belki de soracağımız sorular şunlar olmalı:


  • Bunun yerine kullanabileceğiniz yakınlarda bir arazi var mı?

  • Diğerlerinin de faydalanabilmesi için tüm plantasyonu tamamen tüketmeden ağaçlardan gelen ahşabın bir kısmını nasıl kullanabilirsiniz?

  • Tüm ağaçları kesmeden evinizi inşa edebilir misiniz?


Bunlar, tasarım ve inşaatta sürdürülebilir bakış açısına yaklaşırken göz önünde bulundurulması gereken faktörlerden sadece birkaçıdır. Sürdürülebilir mimarinin şantiyedeki mevcut doğal kaynakları ve çevresel koşulları tanıması ve bunların yapıya nasıl dâhil edileceğini bilmesi gerekir.



Sürdürülebilir Mimari Neden Önemli?

“Binalar ve inşaatlar, küresel enerji kullanımının %35'inden fazlasını ve enerjiyle ilgili karbondioksit emisyonlarının yaklaşık %40'ını oluşturuyor.” (BM Çevre, Küresel Durum Raporu 2017) Sorun şu ki metropoller sürekli genişlerken, Dünya’nın kendisi de büyümüyor. Bu büyümenin çevre üzerinde büyük bir etkisi var çünkü topluluklarımız için yeni yaşam alanları geliştirme süreci sürekli olarak doğal kaynaklarımızın büyük bir bölümünü gerektiriyor. Dünya, modernleşmenin hızına ayak uydurmak için kendini yenileyebilen sınırsız bir kuyu değildir sanırım biz bunu unuttuk. 

 

Bir binanın form ve görünümünü tasarlamak artık tek başına yapılamaz. Bina hizmetleri ve donanımlar artık tamamen birbirine bağlı. Sürdürülebilir bir gelişme olarak düşünülmesi için artık bir binanın biçimi, işlevi ve çevresiyle etkileşimi arasında hassas bir dengenin kurulması gerekiyor. Yeni veya eski yapılarda sürdürülebilir mimarinin uygulanması beraberinde çevresel, ekonomik ve sosyal faydalar da vardır. 

 

Sürdürülebilir Mimarinin Çevresel Faydaları:

Doğal kaynakların korunması ve restorasyonu.

Enerji tüketiminde ve atıkta azalma.

Ekosistemlerin ve çevresel biyolojik çeşitliliğin korunması.

Hava ve su kalitesinin iyileştirilmesi.



Sürdürülebilir Mimarinin Ekonomik Faydaları:

Uzun vadeli maliyetlerde azalma. 

Geleneksel enerji kaynaklarına bağımlılık.

Üretkenlikte iyileşme.

Varlık ve mülk değerlerinin yükselmesi.

Rekabet avantajı.

 

Sürdürülebilir Mimarinin Sosyal Faydaları:

İnsanların yaşam koşullarını, sağlığını ve konforunu iyileştirmek.

Hava ve su kalitesini iyileştirmek.

Yerel hizmet altyapısına olan talebi en aza indirmek.

 

Sürdürülebilir Bir Mimarlık Projesinin Üç Ana Özelliği Nelerdir?

A. Çevre Dostu Yapı Malzemeleri

Sürdürülebilir projeler üreten mimar tipik olarak çevre dostu yapı malzemeleri kullanmayı seçer. En çok arzu edilen malzemeler, geri dönüştürülen veya yenilenebilir olan ve aynı zamanda üretimi için en az enerji gerektiren malzemelerdir. Genellikle yerel olarak elde edilen ahşap ve taş kullanımına malzemelerin inşaat sürecinde kullanılmadan önce kat ettiği mesafeyi azaltmaya ve yerel ticareti desteklemeye odaklanılır. Sertifikalı ormanlardan sorumlu bir şekilde hasat edilen ahşap tercih edilir ve diğer tüm malzemeler sentetik ve toksik değildir. Geri dönüşüm, sürdürülebilir bir mimar tasarımının kalbinde yer alır. 1990'ların başında geri dönüştürülmüş yapı malzemelerinin tedarik edilmesi zor olsa da özellikle yıkım alanlarından malzeme sağlayan uzman şirketler tarafından geri dönüştürülmüş mimari kurtarma konusunda aktif bir ticaret var.




B. Enerji ve Kaynak Verimliliği

Sürdürülebilir mimari, sürdürülebilir enerji kaynaklarını savunan bir felsefe tarafından desteklenmektedir. Mümkün olduğunda, rüzgâr, jeotermal ve güneş gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı da dâhil olmak üzere enerji verimliliği için tasarım yapmak için adımlar atılır. Sürdürülebilir bir mimar, binaların enerji verimliliğinin çeşitli şekillerde artırılabileceğinin farkındadır. Bir bina, güneşin konumunda mevsimsel değişikliklerden tam olarak yararlanacak şekilde yönlendirilebilir ve enerji tasarruflu aydınlatma ve cihazlar kurulabilir. Enerji tasarrufu da önemlidir: binalar, sıcak veya soğuk hava kaybına karşı maksimum koruma için hava koşullarına maruz bırakılabilir ve iç mekân nemine neden olmayan yollarla ısı kaybını azaltmak için uygun yalıtım malzemeleri ve pencere camları takılabilir.

 

C. Alanın Verimli Kullanımı

Sürdürülebilir mimari, bir bireyin bir alanda nasıl hissettiğini etkilemek için iç mekân çevre kalitesinin önemini kabul eder ve yeterli havalandırma, sıcaklık kontrolü ve toksik gaz yaymayan malzemelerin kullanımı ile sağlıklı bir iç ortam gibi özelliklere odaklanır. Toprak barınakların, çatı bahçelerinin ve binaların çevresinde geniş alana yayılmış bitkilendirmelerin dâhil edilmesi de teşvik edilmektedir. 

 

Kamuya açık binaların sürdürülebilirliği göz önünde bulundurularak tasarlanırken, mimarlar aşağıdaki sürdürülebilir mimari stratejilerini kullanır:

 

Pasif Sürdürülebilir Tasarım, yerleştirirken güneş yönünü ve iklimi dikkate almak ve pencere yerleştirme ve çalıştırma konusunda düşünceli olmak gibi pasif stratejiler, gün ışığını ve doğal havalandırmayı en iyi şekilde yönetmek ve bina için enerji gereksinimlerini azaltmada uzun bir yol kat etmek için kullanılır. 

 

Aktif Sürdürülebilir Tasarım, mimarlar, küçük çevresel ayak izlerine sahip olacak şekilde tasarlanmış yüksek verimli elektrik, sıhhi tesisat ve diğer sistemleri uygulamak için mekanik ve elektrik mühendislerine danışır.




Yenilenebilir Enerji Sistemleri, güneş ve rüzgâr enerjisini kullananlar da dâhil olmak üzere yenilenebilir enerji sistemleri de bazı binalar için harika seçeneklerdir. Bu sistemler genellikle pasif tasarım stratejileriyle birlikte kullanılır.

 

Yeşil Yapı Malzemeleri ve Kaplamalar, mimarlar, çevreye duyarlı üretim teknikleri veya geri dönüştürülmüş malzemeler kullanan şirketlerden çelik, kereste, beton ve halı ve mobilya gibi kaplama malzemeleri satın almayı öncelik haline getirerek, sürdürülebilirlik konusunda ön plana çıkıyor.

 

Yerli Peyzaj,  peyzaj seçimleri, kentsel binaların su tüketiminde büyük bir etki yaratabilir. Mimarlar bölgeye özgü ağaçları bitkileri ve otları kullanarak sulama ihtiyaçlarını büyük ölçüde azaltabilir. Peyzaj, pasif enerji stratejisinin bir parçası olarak da kullanılabilir. Günün en sıcak saatlerinde çatıyı ve pencereleri gölgeleyen ağaçların dikilmesiyle bina içindeki güneş ısısı kazanımı azaltılabilir.

 

Yağmur Suyu Yönetimi, yağmur, el değmemiş bir alana düştüğünde, buharlaşmayan su toprağa geri emilir ve doğal su tablasını yeniler. Ancak, park yerleri, kaldırımlar, erişim yolları ve diğer zorlu çevre düzenlemeleri ile birlikte sahaya bir bina yerleştirildiğinde, yağış farklı şekilde davranır. Su bu yüzeylerden akar ve yağmur kanallarına gider. Akışı azaltmaya yardımcı olan geçirgen kaldırım ve akışı yakalayan, suyu yavaşça yere geri salan tutma havuzları gibi yağmur suyu yönetimi stratejileri uygulayarak, binaların olumsuz çevresel etkisi azaltılabilir.




Sürdürülebilir Bir Tasarım Nasıl Elde Edilir?

Yeni bir inşaat projesinden bahsederken “sürdürülebilir tasarım” terimini kullanmak kolaydır, ancak gerçekte bir bina tasarımının gerçekten sürdürülebilir olmasını sağlamak karmaşık bir süreçtir.

 

Malzemeler, enerji, kaynaklar, alan planlaması, hava durumu ve diğer birçok faktörü içeren sürdürülebilir bir bina tasarlarken göz önünde bulundurulması gereken birkaç yol ve araç vardır. Aynı zamanda etkili ve uygun maliyetli olduğu kanıtlanmış en son metodolojiler ve tekniklerle temas halinde olan uzmanlar gerektiren detay odaklı bir uygulamadır.

 

Planlama aşaması çok önemlidir. Sürdürülebilirlik konusunda uzmanlaşmış mimarlar, inşaat sürecinin çeşitli yönlerine çevresel duyarlılığı dâhil eden bir plan oluşturmalı ve yenilikçi malzemelerin kullanımını nasıl en üst düzeye çıkaracakları konusunda bilgili olmalıdırlar.

 

“Gözden kaçmaması gerekenler” diye bir liste hazırlarsak;



1. Havalandırmalı Cephe (Rainscreen) Açmak

Yalıtım, bir binanın iç sıcaklığını yönetmek için gereklidir. Ancak pasif ısıtma ve soğutmanın daha verimli çalışmasını sağlamak için duvar montajlarınızla birlikte alabileceğiniz başka önlemler de var. Açık bir yağmur perdesi, havanın dış cephe kaplamanızdan geçmesine izin verir, durgun havayı ve su geçirmez membrandan nemi çeker ve ortamdaki sıcak veya soğuk havanın yalıtımdan geçmesini engeller.

 

2. Doğal Dış Cephe Kaplama

Dış cephe kaplaması, çatı kaplama ve zemin kaplaması için doğal malzemelerin kullanılması, herhangi bir inşaat işinin etkisini en aza indirmenin uzun bir yoludur. Sürdürülebilir bir şekilde tedarik edilen ve üretilen her dış yüzey malzemesi çevrenin korunmasına yardımcı olur.

 

3. İnsanlar İçin Açık Alanlar

Bazen sürdürülebilirlik, verimli su kullanımları ve düşük enerji özelliklerden daha fazlasıdır. Konu çevremizin doğal güzelliği için farkındalık yaratmak ve insanlara doğal dünya ile bir arada var olan toplulukları hatırlatmakla ilgilidir. Doğa Ana'yı tüm bolluğuyla gözlemlemek için çevre dostu bir yer sağlamaktır. Bu bağlantıyı güçlendirmek için, tasarımcılar güverte boşlukları ve yükseltilmiş banklar için yerel kaynaklı modifiye ahşap kullanabilirler.

 

4. Yenilenebilir, Hidrolik Enerji Üretimi

Eğer iyi tasarlanırsa hidrolik minik santraller, en teknik ve işlevsel bayındırlık projelerinin bile sıkıcı olmak zorunda olmadığını herkese gösterebilir. Bu düşünce tarzı, modern dünyada yenilenebilir enerji toplamanın ne anlama geldiğinin güzel bir ifadesidir, hatta petrol bağımlılığından kurtulmuş bir dünyanın önemi konusunda farkındalık yaratır. 

 

5. Çatı Güverte ve Teraslar

Çatı, bina tasarımında belki de en az kullanılan alandır. Çatınıza yeşillik eklemek, doğrudan güneş ışığının etkisini azaltır ve binanızı serin tutar, aktif soğutma sistemlerinin çalışma süresini kısaltır.

 

6. Az Bakım Gerektiren Dış Cephe Kaplaması

Sürdürülebilirlik dayanıklılık demektir. Bir bina tasarlarken yapabileceğiniz en çevre dostu şey, onun önümüzdeki 100 yıl boyunca ayakta kalmasını sağlamaktır. Bu, birkaç on yıl içinde atık ve enerji maliyetlerini azaltır ve küresel ekoloji üzerinde uzun vadeli büyük bir etki yaratma potansiyeline sahiptir. 

 

7. İlham Verici Çevre Dostu Tasarım

Çevre dostu sevgiyi yaymanın en iyi yolu onu ulaşılabilir kılmaktır. Bazen bu konuyu ciddiye almak, gezegenimizin sağlığıyla ilgili bazı acı gerçeklerle yüzleşmek istemeyen insanlara doğru yolu göstermenin bir yöntemi olabilir.




8. Küçük Mekânlar, Büyük Fikirler

Evinizin karbon ayak izini azaltmanın en iyi yollarından biri evinizin fiziksel ayak izini azaltmaktır. 

 

9. Verimli LED Aydınlatma

İç mekânlarınızı aydınlık ve işlevsel tutmak, herhangi bir mimari yapı için önemlidir. Bununla birlikte, tüm bu yapay ışık, elektrik faturanızı hızla artırabilir, çevreyi olumsuz yönde etkilemekten bahsetmiyorum bile. 

 

10. Ahşap Zemin Kaplaması

Herhangi bir malzeme kullanırken, karbon ayak izine ek olarak doğal kaliteyi de dikkate almak önemlidir, projeye kendine özgü bir karakter verir.




11. Geri Dönüştürülmüş Malzemelerin Kullanılması

Mimarlık alanında atıkların geri dönüşümü ile tekrar kullanımı kaynakların lüzumsuz kullanılmasını ve doğal kaynakların tükenmesini önlemeye, atık miktarını azaltmaya, enerjiden tasarruf sağlamaya, kirliliğin önlenmesine, toplumda çevresel konulara dair farkındalık oluşturmaya ve daha çekici ve yaratıcı kamusal mekânların yaratılmasına katkıda bulunacaktır. 

 

12. Doğal Işık

Yapay ışık kullanımınızı azaltmanın en iyi yolu, iç mekâna bol miktarda doğal ışık sokmaktır. 

 

13. Yenilikçi Şekillerde Kullanılan Geleneksel Malzemeler

Geleneksel inşaat malzemelerini kullanarak yaratıcılığınızı zorlayabileceğiniz tasarımlar sınırların simgesidir. 

 

14. Doğayı Rahatsız Etmeyin

Çok fazla şey yapmaya çalışmayan işlevsel tasarımlar harika örneklerdir. Tasarımcılara özel, tahta kaldırımlar, banklar ve oyun alanları için birkaç stratejik alan oluşturmak, ancak bunun dışında alanı açık, yeşil ve doğal bırakmaktan bahsediyorum. Bazen doğanın doğa olmasına izin vermek, sağlıklı bir gezegeni teşvik etmenin en iyi yoludur. İnsan yapımı yapıların ayak izini azaltmak, bu proje fikrini bu kadar başarılı yapan şeydir.

 

15. Doğal Havalandırma

Aktif ısıtma ve soğutma sistemlerine olan bağımlılığınızı azaltmak, enerji tüketimi üzerindeki etkinizi azaltmanın harika bir yoludur. Bu, alışveriş yapanlara ve restoran kullanıcılarına büyük, güç emen hava işleyicileri kullanmadan rahat bir gezinme deneyimi sağlar. Sahilde gerçek bir yürüyüşün açık hava hissini bünyesinde barındıran bir ev için mükemmel bir dokunuş olmaz mı?

 

16. Ahşap Havuz Zemin Kaplaması

Havuzunuzu gerçek bir ahşap güvertenin sıcak, doğal görünümüyle çevrelemek fikri kolay gelmeyebilir. Sürdürülebilir bir alan yaratmanın aslında çok basit olabileceğini bilmek sizi şaşırtabilir. Her şey ahşapla başlar. Bir ahşap güverte, suyun çıtalarından doğal olarak akmasına izin verir; beton veya sıva, şiddetli yağmurda istenmeyen akışa ve erozyona neden olabilecek nüfuz edilemez bir yüzey oluşturur.

 

17. Pasif Isıtma ve Soğutma

Sürdürülebilir ahşap dış cephe kaplaması ve doğal baca havalandırmasından stratejik güneş kırıcılara kadar, mimari tasarımlarda karbon ayak izini azaltmak ve tamamen bağımsız olarak var olmak tasarımcının başarısıdır. Detaylar doğal malzeme kullanımındadır. 

 

Bir binanın ulaştığı sürdürülebilir mimari tasarım ve inşaat düzeyini değerlendirmeye yardımcı olmak için sürdürülebilirlik standartları olmalıdır. Bu, bireysel binaların, toplulukların ve altyapı projelerinin sürdürülebilirlik performansının değerlendirilmesi için bağımsız standartlardır.

 

Bunun anlamı, en yüksek sürdürülebilirlik standartlarını elde etmek için bir mülk sahibinin, bir tasarım ve inşaat projesi üstlenirken sürdürülebilirlikle ilgili tavsiyelerde bulunabilecek uzmanlara danışmayı bir öncelik haline getirmesi gerektiğidir. Tasarımlara değerli bir bakış açısı ve hikâye kazandıracağından eminim. 

 

Sürdürülebilir mimari herkese, bireylere, işletmelere, topluluklara, ekonomiye ve çevreye fayda sağlar. Gittikçe daha fazla ülkenin sürdürülebilirliğe yöneldiği doğrudur ancak elde edilen ilerleme hâlâ kaynaklara yönelik kesintisiz talebi karşılayamıyor. 

 

İdeal bir bina projesinin tamamlanması, herkesin uzun vadeli faydaları için çevresel açıdan sürdürülebilir bir projedir. Doğal, yenilenebilir malzemelerin kullanımı, enerji ve su temini gibi olumlu çevresel faydalar sağlayan işlevsellik yoluyla bina sakinlerinin sağlığını destekler. Sürdürülebilir mimarinin uygulanması son derece önemlidir. Avantajlar yalnızca bu tür binalarda yaşayan veya çalışanlar için değil aynı zamanda çevredeki topluluk ve ekonomisi için de geniş kapsamlıdır.

 

Yeşil şehir tasarımı ve çevresel mimari, şehirlerimizi inşa etme şeklimizde devrim yaratabilir. Yeşil şehir planlamasının etkilerine ilişkin bilimsel araştırmaların sayısı artıyor ve her yıl faydalarına dair daha fazla kanıt görüyoruz. Yeşil şehir sakinleri zihinsel ve fiziksel olarak daha sağlıklıdır. Çevre mimarisi nihayet şehir inşasında ana akımın bir parçası haline geliyor ve büyümeye devam edecektir. Doğal afetlerle dünyanın dengesi korkutacak derecede bozulurken insanlığın her sahada bu yıkım ve zararları en aza indirecek çözümler üzerinde çalışması şarttır. Sürdürülebilir mimari bakış açısı ve projeler ise bu değişimin en önemli adımları olacaktır.   






Çelik Yapılar - Sayı: 71 - Temmuz / Ağustos 2021

Projeler

HATAY STADYUMU

Kendimizi Sınayalım

Kendimizi Sınayalım



© 2014 - Turkish Constructional Steelwork Associaton