Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik-2007’nin güncellenmesi çalışmaları; T.C. Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı sorumluluğunda ve koordinatörlüğünde 2011 yılında başladı. Güncellenen Deprem Yönetmeliğinin içeriğini belirlemek üzere önce 15 akademisyenden oluşan koordinasyon grubu, daha sonra genişletilerek 90 kişiye ulaştı ve 12 komisyon kuruldu.
Komisyonların yapmış olduğu çalışmalar AFAD tarafından 20-22 Haziran 2013 tarihlerinde İstanbul Pendik’te Green Park Otel’de düzenlenen bir çalıştay ile sektörler ve üniversiteler ile paylaşıldı.
Çalıştay sırasıyla, Deprem Dairesi Başkanı Dr. Murat NURLU, AFAD Başkanı Dr. Fuat OKTAY ve T.C. Çevre ve Şehircilik Bakan Yardımcısı Muhammet BALTA’nın açış konuşmalarıyla başladı. Bunu takiben sıra sektör temsilcilerinin güncelleme çalışmalarından beklentilerini açıklamalarına geldi. Bu bölümde; Türk Yapısal Çelik Derneği (TUCSA), Türkiye İnşaat Malzemesi Sanayicileri Derneği (İMSAD), Yapı Denetim Kuruluşları Birliği ve Ümraniye Belediye Başkanı beklentilerini dile getirdiler.
Yapısal Çelik sektörü adına söz alan TUCSA Başkan Yardımcısı H. Yener GÜR’EŞ sektörün beklentilerini şu sözlerle dile getirdi:
“Kuruluşu 1992’de tamamlanmış olan Türk Yapısal Çelik Derneği 1989 yılından itibaren Avrupa Yapısal Çelik Birliği (ECCS)’nin aktif üyesidir. Türk Yapısal Çelik Derneği teknik komite çalışmalarını ECCS’in Teknik Komiteleri ile koordineli olarak yürütmektedir. Deprem Yönetmeliği ile ilgili çalışmalar şu üç komitemiz tarafından yürütülmektedir:
TK-7 Hafif Çelik Yapılar Komitesi (Cold-formed thin walled Sheet Steel in Buildings)
TK-13 Deprem Tasarımı Komitesi (Seismic Design)
TK-14 Sürdürülebilirlik Komitesi (Sustainability)
Derneğimiz ayrıca, üyesi olduğu Türkiye İMSAD bünyesindeki Kentsel Dönüşüm ve Yapı Güvenliği Komitesi’nde de aktif rol almaktadır.
Bu konuda ne yaptık?
Türk Yapısal Çelik Derneği, AFAD’ın talebi üzerine 30 Haziran 2011 tarihinde bildirdiği görüş kapsamında Deprem Yönetmeliğinde yer almayan Hafif Çelik Yapılar’ın müstakil bir bölüm olarak ilavesini talep etti. Benzer bir talep aynı tarihlerde Türkiye İMSAD derneği tarafından da gönderildi.
Başlatılmış olan “Hafif Çelik yapılar Tasarım ve Yapım Yönetmeliği” taslak çalışmasını, özellikle 2011 Van Depreminden sonra hızlandırdık.
Bu kapsamda, AFAD, T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, TOKİ, TSE ve İTBAK ile de koordinasyon çalışmalarımız oldu ve bu kurumlardan, beklentilerimizin üzerinde destek gördük. Daha sonra bu çalışmalarımızı ve görüşlerimizi 25 Mart 2013 tarihinde de paydaşlarımızla paylaştık
Bu çalışmalar sırasında şunu gördük: Tasarım konusundaki koordinasyon AFAD tarafından, uygulama konusundaki koordinasyon Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yürütülüyordu ve iki safhayı kapsayan tek bir doküman koordinasyon zorluğu yaratabilecekti. Bunun üzerine biz de çalışmalarımızı şu şekilde ikiye ayırdık.
Hafif Çelik Yapılar Tasarım Esaslarını; Deprem Yönetmeliği kapsamında
Hafif Çelik Yapıların imalat, yapım ve denetim esaslarını kapsayan Uygulama Yönetmeliği taslağını Çevre ve Şehircilik Bakanlığı koordinatörlüğünde geliştirmeye karar verdik.
Öncelikli Beklentimiz
Buradaki kilit beklentimiz, Hafif Çelik Yapıların Deprem Yönetmeliğine müstakil bir bölüm olarak girmesidir. Bunun 3 temel nedeni vardır:
Amerika, Kanada, İngiltere ve Japonya’da yıllardır kullanılan hafif çelik yapılar ile Türkiye 1999 Büyük Marmara depreminden sonra tanıştı ve ancak 2003 yılında kabullenmeye başladı. Yani hafif çelik yapıların Türkiye’deki mazisi 10 yıl! Buna rağmen hafif çelik yapıları yok saymaya devam ediyoruz. Peki bu 10 yılda neler oldu? Türkiye yılda 3 milyon m2’nin üzerinde hafif çelik yapma kabiliyetine ulaştı. 50 civarında ülkeye hafif çelik yapı ihraç ediyoruz. Bu yapı tipi özellikle deprem bölgeleri ve ayrıca sağlam olmayan zeminler için çok önemli. Buna karşılık, ülkemizde hala yok saydığımız hafif çelik yapıların nasıl yapılacağını belirleyen bir Yönetmelik yok! İsteyen, istediği standardı, istediği gibi yorumlayarak hafif çelik yapı yapabiliyor.
İkinci gerekçemiz; hafif çelik yapıların diğer hiçbir yapı türü ile özdeşleştirilemeyecek farklı davranış karakterleri olması. Bu yapıyı; yalnız çelik yapılar standartlarını veya yığma yapılara ilişkin standartları ya da basit yapı kurallarını uygulayarak tasarlayamak mümkün değildir.
Belirtilen bu nedenlerle, belirli bölgeler hariç, deprem konusunda sorunu olmayan Avrupanın Eurocode 8 standardında yeterli açıklık olmamakla beraber, Amerikan yönetmelik ve standartlarında (UBC, FEMA Yönetmelikleri ve AISI standartlarında gibi) hafif çelik yapıların deprem tasarımına geniş yer verilmekte ve bu konuda çok sayıda referans dokümana ulaşılabilmektedir.
Diğer beklentimiz
Sektörün diğer beklentilerini ise şu şekilde özetlemek mümkündür:
Tasarıma yönelik olan Deprem Yönetmeliği paralelinde Hafif Çelik Yapılar Uygulama Yönetmeliği hazırlanmalıdır.
2007 yılında Yüksek Fen Kurulu Başkanımızın talimatı üzerine hazırladığımız Yapı Çeliği İşleri Teknik Şartnamesi’nin (Revize edilerek) YFK tarafından ilgili kurum ve kuruluşlarının görüşüne açılması ve sonra da resmen yürürlüğe sokulması uygun olacaktır.
Deprem Yönetmeliği standartlarda var olan kuralları yeniden ihdas etmek yerine, Yönetmelikte hangi işin hangi standarda göre yapılacağı belirlenmelidir.
Türkiye’nin standartlar konusunda dünyadaki gelişmeleri izleyen ülke olmaktan, yön veren ülke konumuna gelmesi için deneysel çalışmalara ve Ar-Ge projelerine daha fazla olanak sağlanmalıdır.
Türk Yapısal Çelik Derneği buraya kadar ifade edilen belentilerin hayata geçirilmesi konusunda verilecek her türlü sorumluluğu almaya ve olanakları ölçüsünda gerçekleştirmeye hazır ve isteklidir.